Türkiye'de Uçuşlarda Powerbank Kullanımına Son: İşte Bilmeniz Gerekenler

İstanbul, Türkiye – Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın uçuş güvenliğini artırmaya yönelik tavsiyesi, Türkiye'nin önde gelen hava yolu şirketleri tarafından hızla benimsendi. Türk Hava Yolları (THY) ve Pegasus'un ardından, AJet de uçak kabinlerinde powerbank (taşınabilir şarj cihazı) kullanımını yasakladığını duyurdu. Bu yeni düzenleme, lityum-iyon bataryaların oluşturabileceği potansiyel riskleri en aza indirmeyi amaçlıyor.

Yolcuların seyahat alışkanlıklarını doğrudan etkileyen bu karar, bir dizi güvenlik endişesi ve özellikle yakın zamanda yaşanan bir uçuş olayı sonrasında gündeme geldi. Peki, bu yasak tam olarak ne anlama geliyor, yolcular nelere dikkat etmeli ve bu kararın arkasındaki nedenler neler?

Yeni Kural Ne Diyor? Taşınabilir Ama Kullanılamaz

Yeni düzenlemeye göre yolcular, belirli kapasitedeki powerbank'leri kabin bagajlarında yanlarında taşımaya devam edebilecekler. Ancak bu cihazların uçuş esnasında kullanılması, yani telefon veya başka bir elektronik aleti şarj etmesi kesinlikle yasaklandı.

AJet tarafından yapılan ve Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün (SHGM) tavsiye kararına dayandırılan açıklamada, kurallar net bir şekilde belirtildi:

• 100 Watt/saate (Wh) kadar olan lityum bataryalı powerbank'ler, elektronik sigaralar ve yedek bataryalar, uçağa yalnızca kabin bagajında alınacak. Bu cihazlar kesinlikle kargo bölümüne verilemez ve uçuş sırasında kullanılamaz.

• 100-160 Wh arasındaki lityum bataryalar için yolcunun seyahat öncesinde ilgili hava yolu şirketinden izin alması zorunludur.

• 160 Wh üzerindeki lityum bataryaların ise yolcu beraberinde veya bagajında taşınması tamamen yasaktır. Bu tür yüksek kapasiteli bataryalar, yalnızca özel koşullar karşılandığında kargo olarak taşınabilir.

Bu kurallar, THY ve Pegasus tarafından da benzer şekilde uygulanmaktadır.

Yasağın Arkasındaki Kıvılcım: İstanbul-Seul Uçuşundaki Tehlike

Bu geniş çaplı yasağın tetikleyicisi, yakın zamanda yaşanan endişe verici bir uçuş olayı oldu. İstanbul-Seul seferini yapan bir yolcu uçağında, bir yolcunun powerbank'i koltuk mekanizmasının arasına düştü. Cihazın sıkıştığı yerden çıkarılamaması, potansiyel bir güvenlik riski oluşturdu.

Lityum-iyon bataryalar, hasar gördüklerinde, ezildiklerinde veya kısa devre yaptıklarında "termal kaçak" (thermal runaway) olarak bilinen bir reaksiyona girme riski taşır. Bu durum, bataryanın hızla ısınmasına, duman çıkarmasına ve hatta alev almasına neden olabilir. Uçak koltuğu gibi dar ve erişilemeyen bir alanda sıkışan bir bataryanın ezilme riski, bu tehlikeyi en üst seviyeye çıkarmaktadır. Kaptan pilot, bu potansiyel yangın riskine karşı önlem olarak uçağı İstanbul'a geri döndürme kararı aldı.

Bu olayın ardından Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, uluslararası havacılık standartlarına atıfta bulunarak, "Taşınabilir şarj cihazları, sıkışma, darbe veya ezilme gibi durumlarda yangın riski oluşturuyor. Benzer bir riskin ülkemizde yaşanmaması için SHGM aracılığıyla hava yolu işletmelerimize taşınabilir şarj cihazlarının uçuşta kullanılmasının yasaklanması yönünde tavsiyede bulunduk," açıklamasını yaptı.

Uluslararası Havacılık Standartları Ne Diyor?

Türkiye'deki bu yeni düzenleme, aslında Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) ve Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA) gibi uluslararası otoritelerin belirlediği güvenlik standartlarının daha sıkı bir uygulaması niteliğindedir. Bu kuruluşlar, uzun süredir lityum bataryaların potansiyel tehlikelerine dikkat çekmekte ve bu cihazların kargo bölümünde değil, yolcu kabininde taşınmasını zorunlu kılmaktadır. Bunun nedeni, olası bir aşırı ısınma veya duman tütmesi durumunda kabin ekibinin duruma anında müdahale edebilmesidir.

EASA, ayrıca powerbank'lerin uçak içinde şarj edilmemesi veya başka cihazları şarj etmek için kullanılmaması yönünde güçlü tavsiyelerde bulunmaktadır. Türkiye'de alınan bu karar, bu tavsiyeyi bağlayıcı bir kural haline getirerek uçuş emniyetini bir üst seviyeye taşımayı hedeflemektedir.

Yolcular İçin Pratik Bilgiler ve Tavsiyeler

Bu yeni dönemde uçakla seyahat edecek yolcuların mağduriyet yaşamaması için dikkat etmesi gerekenler şunlardır:

1. Powerbank'inizi Kargo Bagajına Koymayın: Powerbank ve tüm yedek lityum bataryalar mutlaka kabin bagajınızda olmalıdır.

2. Kapasiteyi Kontrol Edin: Powerbank'inizin üzerinde Watt-saat (Wh) değeri yazılı olup olmadığını kontrol edin. Genellikle bu bilgi cihazın üzerinde veya orijinal kutusunda yer alır. Eğer sadece miliamper-saat (mAh) değeri yazıyorsa, bunu Wh'e çevirmek için (mAh / 1000) x Volt = Wh formülünü kullanabilirsiniz. Çoğu powerbank standart 5V gerilime sahiptir.

3. Uçuş Sırasında Kullanmayın: Uçuş boyunca powerbank'inizin kapalı olduğundan ve herhangi bir cihazı şarj etmediğinden emin olun.

4. Kısa Devreye Karşı Koruyun: Bataryaların metal yüzeylerle temas ederek kısa devre yapmasını önlemek için orijinal ambalajında taşımak, koruyucu bir kılıfa koymak veya bataryanın bağlantı noktalarını bantlamak gibi önlemler alın.

5. Akıllı Bagajlara Dikkat: Bataryası çıkarılamayan "akıllı bagaj" veya "akıllı valiz" olarak tabir edilen ürünlerin de hem kabin hem de kargo bagajı olarak taşınması yasaklanmıştır. Eğer akıllı valizinizin bataryası çıkarılabiliyorsa, bataryayı çıkarıp kabin içinde yanınızda taşımanız gerekmektedir.

Hava yolu şirketleri, uçuş öncesi kontrollerde ve anonslarla yolcuları bu yeni kurallar hakkında bilgilendirmektedir. Seyahatinizin sorunsuz geçmesi için bu uyarılara dikkat etmeniz büyük önem taşımaktadır.