Avrupa, Google ve Bing Tekeline Karşı Devrim Niteliğinde Adım Atıyor: Açık Web İndeksi Denemeleri Başlıyor!

Dijital dünyada dengeleri değiştirebilecek tarihi bir gelişme yaşanıyor. Google kullanıcılarının arama sonuçlarının kalitesindeki düşüş ve üretken yapay zeka (GenAI) entegrasyonlarına yönelik şikayetleri artarken, Avrupalı kuruluşlar alternatif çözümler üretmek için kolları sıvadı. Bu girişimlerden en dikkat çekeni, Avrupa'nın Google ve Bing gibi devlere olan bağımlılığını azaltmayı ve yeni arama motorlarının doğuşunu desteklemeyi amaçlayan Açık Web İndeksi (Open Web Index) projesi.

İnternetin Geleceği İçin Stratejik Bir Hamle: Açık Web İndeksi

Önümüzdeki ay ilk denemelerine başlanacak olan Açık Web İndeksi, Avrupa ülkelerinin mevcut reklam odaklı ve baskın arama motorlarından uzaklaşmasına yardımcı olabilecek çığır açan bir proje olarak görülüyor. ABD merkezli teknoloji devleri arama algoritmalarını giderek daha fazla üretken yapay zeka ve reklamcılık etrafında optimize ederken, OpenWebSearch.eu girişimi kâr amacı gütmeyen, topluma fayda sağlayan alternatifleri teşvik etmeyi hedefliyor.

Peki, Açık Web İndeksi tam olarak nedir? Bu yapı, kendi başına bir arama motoru değil. Aksine, arama motorlarının dosya ve web sayfalarını alabildiği dev bir dijital kütüphane veya bir temel veri tabanı işlevi görüyor. Günümüzde Google ve Bing gibi büyük arama sağlayıcıları, kendi özel ve kapalı (proprietary) indekslerine güvenirken, daha küçük arama motorları ise genellikle bu devlerin altyapılarına bağımlı kalıyor. Open Web projesine göre, bu merkeziyetçi yapı, Google gibi şirketlere küresel web üzerinde orantısız bir kontrol gücü veriyor ve rekabeti engelliyor.

Avrupa'nın Dijital Egemenlik Arayışı ve Kullanıcı Endişeleri

Birleşik Krallık ve Avrupa Birliği'ndeki düzenleyici kurumlar, özellikle arama ve yapay zeka konularında Apple ve Google gibi Amerikan teknoloji devlerine karşı sürekli olarak baskı uyguluyor. Bu durum, Avrupa'nın kendi dijital egemenliğini kurma ve teknoloji alanında daha bağımsız olma arzusunun bir yansıması.

Bu gelişmelerle eş zamanlı olarak, dünya genelindeki kullanıcılar arama motoru sonuçlarının kalitesinde istikrarlı bir düşüş olduğunu bildiriyor. Web sitesi sahipleri de Google'ın kullanıcıları kendi ekosisteminden çıkarmamaya çalıştığını, içerik üreticilerini ve bağımsız siteleri zor durumda bıraktığını savunuyor. Üstelik, üretken yapay zeka araçları sık sık doğru ve güvenilir bilgi sunmakta zorlanıyor, yanıltıcı veya "halüsinasyon" olarak tabir edilen içerikler üretebiliyor. İşte tam da bu noktada, Avrupa merkezli alternatifler geliştirmek, birçok grup tarafından çözümün önemli bir parçası olarak görülüyor.

New: How AI Overviews Shift Traffic From Publishers to Google

It's not enough that Google's AI Overviews reduce clicks to publisher websites 📉

Google designed these so that what few clicks remain lead to walls of irrelevant ads and/or bad search results

Link in 🧵 pic.twitter.com/usrycPvTNS — Cyrus (@CyrusShepard) May 8, 2025

Geniş Bir Konsorsiyumun Gücüyle Yükselen Proje

Bu iddialı hedefi gerçekleştirmek için aralarında üniversiteler, veri merkezleri, teknoloji şirketleri ve nükleer araştırma merkezi CERN'in de bulunduğu 14 üyeli bir konsorsiyum, sağlam ve kamuya açık bir web indeksi için altyapıyı finanse etmeyi ve inşa etmeyi amaçlıyor. CERN'in bu projede yer alması, özellikle büyük veri yönetimi ve altyapı konusundaki uzmanlığı açısından büyük önem taşıyor.

Bu indeks sayesinde, küçük ve orta ölçekli şirketler (KOBİ'ler) ve geliştiriciler, kullanıcılara reklam satmaya çalışmayan veya en azından Google ve Bing gibi ABD devlerinden bağımsız olarak çalışan arama motorları, büyük dil modelleri (LLM'ler) veya diğer yenilikçi uygulamalar geliştirebilecekler.

Avrupa Değerlerine ve Kültürlerine Bağlılık Ön Planda

Proje aynı zamanda Avrupa düzenlemelerine, değerlerine ve kültürel çeşitliliğine uygun uygulamaları teşvik etmeyi amaçlıyor. Örneğin, AB merkezli arama motorları ve LLM'ler teorik olarak İngilizce dışındaki dillerde daha güvenilir ve yerel bağlama uygun sonuçlar üretebilecek. Konsorsiyum ayrıca, indeksin web içeriğini nasıl taradığı (scraping) ve kullanıcı tıklamalarının arama sıralamalarını nasıl etkilediği gibi etik ve teknik konuları da dikkatle değerlendiriyor. Bu, şeffaflık ve adil rekabet açısından kritik bir nokta.

İlk Deneme ve Gelecek Planları

Açık Web İndeksi'nin ilk halka açık denemesi, 6 Haziran'da CEST (Orta Avrupa Yaz Saati) ile 10:00 - 12:00 saatleri arasında bir Zoom toplantısı aracılığıyla başlatılacak. Katılımcılar, yaklaşık bir petabaytlık devasa bir içeriğe erişim kazanacaklar. Tamamlandığında Açık Web İndeksi'nin yaklaşık beş petabayt veri barındırması bekleniyor ve gelecekteki yinelemelerde bu kapasitenin 10 petabayta çıkarılması planlanıyor. Bu ölçek, projenin ciddiyetini ve potansiyelini gözler önüne seriyor.

Daha Açık, Adil ve Bağımsız Bir Web'e Doğru Umut Veren Bir Adım

Açık Web İndeksi girişimi, internetin geleceği için sadece bir teknik gelişme değil, aynı zamanda dijital dünyada daha fazla çeşitlilik, rekabet ve kullanıcı odaklılık arayışının somut bir adımıdır. Google ve Bing'in ezici hakimiyetine bir alternatif sunma potansiyeli taşıyan bu proje, Avrupa'nın dijital bağımsızlık yolunda attığı önemli bir adım olarak tarihe geçebilir. Bu gelişme, hem son kullanıcılar hem de yenilikçi çözümler geliştirmek isteyen KOBİ'ler için heyecan verici yeni kapılar aralayabilir.