Trump'tan Apple'a Şok Ültimatom: iPhone'lar ABD'de Üretilsin Yoksa %25 Gümrük Vergisi Kapıda!

Eski ABD Başkanı Donald Trump, teknoloji devi Apple'a yönelik uzun süredir devam eden "Amerika'da üretim" çağrısını bir adım öteye taşıyarak net bir ültimatom verdi. Trump, Apple'ın Amerika Birleşik Devletleri'nde satılacak iPhone'larının ülke sınırları içinde üretilmemesi durumunda, bu cihazlara en az %25 oranında bir gümrük vergisi uygulanacağını açıkladı. Bu talep, uzmanlar tarafından neredeyse imkansız olarak nitelendirilen ve iPhone maliyetlerini astronomik seviyelere çıkarabilecek bir adım olarak değerlendiriliyor.

Trump'ın Net Talebi: "iPhone'lar Amerikan Malı Olmalı"

Donald Trump, kendi sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, "Uzun zaman önce Apple CEO'su Tim Cook'a, Amerika Birleşik Devletleri'nde satılacak iPhone'larının Hindistan'da veya başka bir yerde değil, Amerika Birleşik Devletleri'nde üretilmesini ve monte edilmesini beklediğimi bildirdim," ifadelerini kullandı. Trump, bu beklentinin karşılanmaması halinde, "Apple tarafından ABD'ye en az %25'lik bir tarife ödenmesi gerekeceğini" vurguladı.

Geçtiğimiz hafta Orta Doğu'da katıldığı bir iş etkinliğinde de konuya değinen Trump, Apple'ın iPhone montaj görevlerini giderek daha fazla Hindistan'a kaydırması konusunda CEO Tim Cook ile "küçük bir problemi" olduğunu belirtmişti. Riyad'da Cook ile yaptığı görüşmenin ardından Apple'ın "Amerika Birleşik Devletleri'ndeki üretimini artıracağını" iddia eden Trump, Salı günü Beyaz Saray'da Tim Cook ile bir kez daha bir araya geldi.

BREAKING: Apple stock, $AAPL, falls -4% as President Trump says iPhones must be built in the US or they will face a tariff of at least 25%. pic.twitter.com/anyxsdNxjx — The Kobeissi Letter (@KobeissiLetter) May 23, 2025

Apple'ın Küresel Üretim Stratejisi ve Hindistan Hamlesi

Apple, iPhone üretimine Hindistan'da ilk olarak 2017 yılında başladı. Başlangıçta daha çok düşük maliyetli modellere odaklanan şirket, 2023 yılı itibarıyla amiral gemisi olarak tabir edilen üst segment iPhone modellerinin montajını da Hindistan'da gerçekleştirmeye başladı.

Özellikle Çin'den ithal edilen birçok ürüne yönelik uygulanan ve çoğu mal için %145'ten en az %30'a düşürülen gümrük vergilerinin ardından Apple, iPhone montajı için Hindistan'a daha fazla ağırlık vermeye başladı. Cupertino merkezli teknoloji devinin hedefi, 2026 sonuna kadar ABD pazarına yönelik tüm iPhone montajını Çin'den Hindistan'a kaydırmak. Bu strateji, Apple'ın tedarik zincirini çeşitlendirme ve Çin'e olan bağımlılığını azaltma çabasının bir parçası olarak görülüyor.

ABD'de iPhone Üretimi Neden Bu Kadar Zor?

Ancak iPhone üretimini tamamen ABD'ye taşımak, söylenenden çok daha karmaşık bir süreç.

• Tedarik Zinciri Karmaşıklığı: Yeni iPhone modelleri yaklaşık 2.700 farklı bileşenden oluşuyor ve Apple, bu parçalar için 28 farklı ülkede bulunan 187 tedarikçiyle çalışıyor. Bu tedarikçilerin 30'u hariç tamamı Çin'de yer alıyor. Apple'ın iPhone üretim ve montajının yaklaşık %90'ı halen bu Asya ülkesinde gerçekleştiriliyor. Bu devasa ve girift ağı ABD'ye taşımak, yıllar sürecek muazzam bir yatırım ve planlama gerektiriyor.

• Altyapı ve Bileşen Üretimi Eksikliği: ABD'de, iPhone bileşenlerini talebi karşılayacak ölçekte üretebilecek yeterli sayıda üretim tesisi bulunmuyor. Yeni fabrikaların kurulması, mevcutların dönüştürülmesi ve tüm ekosistemin oluşturulması gerekiyor.

• Nitelikli İş Gücü: Çin, yıllardır elektronik montajında uzmanlaşmış devasa bir iş gücüne sahip. ABD'de ise bu alanda benzer becerilere sahip ve bu kadar büyük ölçekli bir operasyonu yürütebilecek sayıda kalifiye işçi bulmak önemli bir zorluk.

• Maliyet Farkları: En büyük engellerden biri de işçilik maliyetleri. ABD'deki bir makine operatörünün 2022'deki yıllık ortalama maaşı 43.000 dolar iken, Vietnam gibi ülkelerde aynı pozisyondaki bir işçinin yıllık kazancı 5.000 doların altında. Bu durum, ABD'de üretilen bir iPhone'un maliyetini kaçınılmaz olarak artıracaktır.

• İşin Doğası: Fabrika montaj işleri genellikle zorlu, monoton ve yıpratıcı olabiliyor. Bu tür pozisyonlara kaç Amerikalının talip olacağı da ayrı bir soru işareti.

Fiyat Artışı ve Ekonomik Etkiler

Apple'ın bir şekilde tüm iPhone üretim sürecini ABD'ye taşıması mümkün olsa bile, bunun yıllar alacağı ve birçok ekonomistin uyarısına göre iPhone fiyatlarının mevcut seviyelerinin üç katına kadar çıkabileceği belirtiliyor. Böyle bir fiyat artışı, iPhone'u birçok tüketici için erişilemez hale getirebilir ve Apple'ın pazar payını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, bu durum küresel tedarik zincirlerinde büyük değişikliklere ve potansiyel olarak diğer teknoloji şirketleri için de benzer baskılara yol açabilir.

Donald Trump'ın Apple'a yönelik ültimatomu, "Önce Amerika" politikasının bir yansıması olarak görülse de, küresel ekonominin ve modern üretimin gerçekleriyle örtüşmeyen, son derece zorlu bir talep olarak öne çıkıyor. Apple'ın mevcut tedarik zinciri yapısı, maliyet hesapları ve nitelikli iş gücü ihtiyacı göz önüne alındığında, iPhone'ların yakın gelecekte tamamen ABD'de üretilmesi pek olası görünmüyor. Şirketin Hindistan gibi alternatif üretim merkezlerine yönelimi, bu tür siyasi baskılara ve jeopolitik risklere karşı bir önlem olarak da değerlendirilebilir. Bu ültimatomun Apple'ın stratejilerini ne ölçüde etkileyeceği ve olası bir gümrük vergisinin tüketici fiyatlarına nasıl yansıyacağı ise zamanla netleşecektir.